نگاهی به نمایش «ماه و ژیار» به نویسندگی حمیدرضا نعیمی و کارگردانی علیرضا دهقانی.- هایپرکلابز

معصومه شوقي 7 سال پیش
نگاهی به نمایش «ماه و ژیار» به نویسندگی حمیدرضا نعیمی و کارگردانی علیرضا دهقانی.- هایپرکلابز هایپرکلابز :

نمایش «ماه و ژیار» به نویسندگی حمیدرضا نعیمی و کارگردانی علیرضا دهقانی که در تالار هنر درحال اجراست، در بخش‌هایی آن چنان درگیر ماجراهای فرعی و حاشیه‌ای می‌شود که چالش و گره محوری از یاد می‌رود.
ژیار یعنی فرهنگ و تمدن و معنی این واژه، دانشی است که اگر با واژگان و زبان کردی هم آشنایی نداشته باشیم، در روند نمایش و گفت‌وگوهای میان کاراکترهای نمایش از آن آگاه می‌شویم. خود ژیار، کاراکتر اصلی این نمایش، می‌گوید: «من یک پسر کرد هستم. پس شاید منطقی باشد که اگر این چشم‌داشت و انتظار را از نمایش «ماه و ژیار» داشته باشیم که نمایشی سرشار از زیبایی‌شناسی، ارزش‌ها، ویژگی‌های هنری و... فرهنگ کردی باشد. اما شوربختانه، تماشاگران با دیدن این نمایش چندان با فرهنگ کردی آشنا و از آن بهره‌مند نمی‌شوند. نمایش «ماه و ژیار» بسیار اندک، بسیار دیر و بسیار سطحی‌نگرانه و دم‌دستی از داشته‌های فرهنگ کردی بهره می‌ستاند؛ در حالی که این نمایش فرصت بسیار زرینی می‌توانست بود تا تماشاگران و به ویژه تماشاگران کودک و نوجوان پایتخت‌نشین بیشتر و بهتر با یکی از فرهنگ‌ها و مردمان درخور درنگ و اندیشهٔ این سرزمین که بسیار پرمایه و پرپایه هم هستند، آشنا شوند. یادآوری این نکته ضروری است که شمار درخور نگاهی از این تماشاگران در معرض هجوم بی‌امان رسانه‌هایی نیرانی (غیرایرانی) قرار دارند و میزان آشنایی ایشان با گونه‌های گوناگون فرهنگ ایرانی چندان شایسته و بایسته نیست.
نمایش «ماه و ژیار» با حرکت و موزیک آغاز می‌شود و تلاش در ساخت تصاویری جذاب و دیدنی دارد تا آغازی دعوت کننده داشته باشد. نمایش به نسبت از رنگ و نور و لباس به خوبی بهره می‌گیرد و صحنه‌ای رنگارنگ و دیدنی را سامان می‌دهد. اما شوربختانه همهٔ این ارکان جذاب و دیدنی، کارکردی دراماتیک نمی‌یابند و بار معنایی یا عاطفی ویژه‌ای را به تماشاگر منتقل نمی‌سازند. آنچه به شدت به اجرای نمایش «ماه و ژیار» آسیب می‌زند، فن بیان بسیار ضعیف بازیگران این نمایش است. افزون بر آنکه فن بیان یکی از ابزارهای نخستین و بدیهی هنر بازیگری است، اهمیت و کاربرد این فن و تکنیک در نمایش‌های ویژهٔ کودکان و نوجوانان چند چندان می‌شود. از آن روی که نخست کودکان و نوجوانان همچون بزرگتر‌ها خود را در بند رعایت آدابی مانند حفظ سکوت تماشاخانه نگه نمی‌دارند و سالن‌های نمایش‌های کودکان و نوجوانان در بیشتر موارد، پر سروصدا هستند. دو دیگر آنکه حفظ دقت و تمرکز کودکان و نوجوانان کاری بسیار مهم و دشوار است. کودکان و نوجوانان به آسانی غرق در تخیل خویش می‌شوند و اگر بازیگران نمایش‌های کودکان و نوجوانان، مانند بازیگران نمایش «ماه و ژیار» از فن و تکنیک بیانی شایسته‌ای برخوردار نباشند، نخواهند توانست که پیوند گفتاری-شنیداری خوبی را با تماشاگران برقرار سازند؛ در این صورت یکی از مجراهای ارتباطی میان نمایش و تماشاگر کارکرد مناسبی نخواهد داشت و از میزان ارتباط میان نمایش و تماشاگر کاسته خواهد شد. فراموش نکنیم که طبق یکی از معروف‌ترین و پذیرفته شده‌ترین تعریف‌ها: «نمایش، فرآیندی است ارتباطی، میان گروه اجراکننده و تماشاگران؛ برای انتقال پیام و یا نقد رفتاری در مخاطب». بنابراین، الزاماً هر نمایشی، برآمده از هر مکتبی، نیازمند برقراری ارتباط و افزایش میزان این ارتباط با مخاطب است.

یکی دیگر از کاستی‌ها و ضعف‌های این نمایش که گویا بیشتر به نمایشنامهٔ آن بازمی‌گردد، وجود انبوه روایت‌هاست. چه بهتر می‌شد که به جای بازگویی این همه روایت، رویداد‌ها و رخداد‌ها به نمایش و تماشا گذاشته می‌شدند.



نمایش «ماه و ژیار» تلاش کرده است تا پرشمار برخوردار از موزیک و آواز و ترانه باشد، اما این موزیک‌ها و ترانه‌ها چند ایراد اساسی دارند: نخست آنکه تقریباً در هیچ کدام از بخش‌ها ورود مناسبی ندارند و به یک‌باره و ناگاه وارد روند اجرای نمایش می‌شوند؛ همچون تکه‌ای غیرضروری که گویی به زور به اجرا و نمایش چسبانده می‌شوند. دوم آنکه در شماری از بخش‌ها، پیوند میان واژگان و ترانه و آن و لحظه‌ای از نمایش را که پیش از آن بیننده بوده‌ایم، روشن نیست و گویی موزیک و ترانه چندان در پیوند و متناسب با روند داستانی و دراماتیک نیستند. سوم آنکه آهنگ‌ها و ملودی‌ها، بسیار دم‌دستی گزینش و پرداخته شده‌اند و‌ ای کاش که نمایش «ماه و ژیار» بسی بیشتر از موزیک کردی، این گنجینهٔ پرارزش و گران‌بها، بهره می‌برد.
داستان نمایش «ماه و ژیار»، داستان ژیار، باد، پلنگ و پروانه است که تلاش می‌کنند تا ابر سیاه را از جلوی ماه رد کنند و بتوانند ماه را دوباره ببینند...، اما در بخش‌هایی، نمایش آن چنان درگیر پیرنگ‌ها و ماجراهای فرعی و حاشیه‌ای می‌شود که چالش و گره محوری از یاد می‌رود. از دیگر سو، سرزمین ما ایران، سال‌ها و سده‌هاست که از کم‌آبی و خشکسالی رنج می‌برد. آیین‌های باران‌خواهی در فرهنگ‌های گوناگون ایران زمین و به ویژه فرهنگ کردی، آیین‌هایی بسیار مهم، زیبا و دارای ارزش‌های دراماتیک هستند. حال از چه روی، بر پایهٔ کدام ضرورت و نیاز، بر پایهٔ کدام اندیشه و جهان‌بینی، باید ضدقهرمان یک نمایش، آن هم نمایشی برای کودکان و نوجوانان، مادر باران، ابر سیاه باران‌زا باشد؟
یکی دیگر از کاستی‌ها و ضعف‌های این نمایش که گویا بیشتر به نمایشنامهٔ آن بازمی‌گردد، وجود انبوه روایت‌هاست. چه بهتر می‌شد که به جای بازگویی این همه روایت، رویداد‌ها و رخداد‌ها به نمایش و تماشا گذاشته می‌شدند. نمایش، هنر اینجا و اکنون است، نه رسانه‌ای برای بازگفت آن‌چه در گذشته روی داده است؛ آن هم این همه زیاد. «ماه و ژیار»، نمایشی است سرشار از شوخی‌هایی که برای کودکان و نوجوانان چندان قابل درک و دریافت نیستند. شاهد این ادعا آنکه دست کم در اجرایی که من تماشاگر این نمایش بودم، تماشاگران کودک و نوجوان چندان با این نمایش و شوخی‌های آن ارتباط برقرار نمی‌کردند و نمی‌خندیدند. دقایق پرشماری از این نمایش بدون انتقال بار عاطفی و یا معنایی ویژه‌ای سپری می‌شوند و از این روی، این ریتم کند به نمایش «ماه و ژیار» آسیب زده است.

منبع :http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=298997

ارسال مطلب به هایپرکلابز

انتخاب كلوب :  
نوع مطلب :
ارسال مطلب

سایر مطالب از معصومه شوقي

منتظر رامبد و جناب خان باشید!
در این شب سیاهم گم گشت راه مقصود
جواد یحیوی: در حق پسرم کوتاهی کردم!
تصویری از نیکی کریمی در جشنواره‌ی ونیز
بهرام رادان: شانه خالي كردن در مرامم نيست (قسمت دوم)
بهرام رادان: شانه خالي كردن در مرامم نيست (قسمت اول)
گریم سخت مهدی پاکدل و دیگر بازیگران فیلم محمد رسول الله
ایرج کریمی منتقد سینما درگذشت
وقتی استفاده از پروتز، پرویز پرستویی را جوان کرد
هدیه تهرانی؛ از اوج درخشش تا خاموشی
عاشقانه‌ی "در دنیای تو ساعت چند است" در صدر فروش‌ بیپ‌تونز
حسین محب اهری از مبارزه با سرطان می گوید
تئاتر‌هایی که توقیف شده‌اند
بیوگرافی ندا مقصودی
جناب‌خان کیست؟/ گفتگوی خواندنی با صدا پیشه عروسک جناب خان
فرهاد آئیش بازیگر فیلم تازه مانی حقیقی شد
خاطره طنز ملیکا شریفی نیا از مادرش، هنگامی که در ترافیک گیر کردند
ساره بیات و رعنا آزادی ور از محمد رسول الله چه گفتند؟
کارگردان «جیغ» درگذشت
لباس متفاوت و زیبای محمد علیزاده در کنسرت اش